Ադրբեջանական գազը փոխարինելու է ռուսականը Եվրոպայում
Եվրամիության որոշումը մինչև 2028 թվականը ռուսական գազից հրաժարվելու մասին նոր հնարավորություններ է բացում Ադրբեջանի համար, որը British Petroleum-ի օգնությամբ ձգտում է դառնալ Եվրոպայի հիմնական գազամատակարարը:
ԵՄ-ի ռազմավարական փոփոխություն
Եվրամիության անդամ երկրների էներգետիկայի նախարարները հավանություն են տվել ռուսական գազի ներմուծումը դադարեցնելու կանոնակարգին: Այս որոշումը նախատեսում է 2026 թվականի հունվարից արգելել Ռուսաստանի հետ նոր պայմանագրերը, իսկ մինչև 2028 թվականը՝ բոլոր երկարաժամկետ համաձայնագրերը:
Եթե Եվրոպական խորհրդարանը հավանություն տա այս փաստաթղթին, դա զգալի խթան կտա ադրբեջանական գազային նախագծերին, որոնց մեծ մասն իրականացնում է բրիտանական էներգետիկ հսկա British Petroleum-ը:
Ռուսական կախվածության վերջը
2022 թվականին Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի պատերազմի սկսվելուց ի վեր ԵՄ-ն զգալիորեն կրճատել է ռուսական գազի գնումները: 2024 թվականին Ռուսաստանն ապահովել է ԵՄ գազի կարիքների միայն 13%-ը՝ 2021 թվականի 45%-ի համեմատ:
Ռուսական գազից կախվածությունը նվազեցնելու ռազմավարության շրջանակում Եվրոպական հանձնաժողովը 2022 թվականի հուլիսին Բաքվի հետ փոխըմբռնման հուշագիր է ստորագրել: Այն նախատեսում է 2027 թվականին ադրբեջանական գազի ներմուծման կրկնապատկում՝ տարեկան 20 միլիարդ խորանարդ մետր:
Շահ Դենիզ՝ էներգետիկ հզորություն
Շահ Դենիզը, որն ադրբեջաներենից թարգմանաբար նշանակում է «Ծովի արքա», Ադրբեջանի ամենախոշոր գազային հանքավայրն է: Նրա պաշարները գնահատվում են 1 տրիլիոն խորանարդ մետր:
BP-ն նախագծում ունի 29,99% բաժնեմաս՝ Ադրբեջանի պետական նավթագազային SOCAR ընկերության, Հունգարիայի MOL-ի, Ռուսաստանի Լուկոյլի և Իրանի Nico-ի հետ միասին:
2020 թվականի դեկտեմբերից ի վեր Շահ Դենիզի գազը մատակարարվում է Եվրոպա 3500 կիլոմետրանոց Հարավային գազային միջանցքի (SGC) խողովակաշարային համակարգի միջոցով, որն անցնում է Վրաստանով, Թուրքիայով, Հունաստանով և Ալբանիայով:
Աճող արտահանման ծավալներ
2024 թվականին Եվրոպա գազի արտահանումը աճել է մինչև 12,9 միլիարդ խորանարդ մետր՝ 2021 թվականի 8,1 միլիարդի համեմատ: Կանխատեսվում է, որ այս տարի այն կհասնի 13,5 միլիարդ խորանարդ մետրի:
«Մեր բնական գազի մատակարարման հիմնական ուղղությունը Եվրոպան է», ասել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը: Նա ընդգծել է, որ Ադրբեջանն այժմ գազ է մատակարարում 10 եվրոպական երկրների, որոնցից ութը ԵՄ անդամ են:
Ներդրումային նախագծեր
2025 թվականի հունիսին BP-ի գլխավորած կոնսորցիումը հաստատեց 2,9 միլիարդ դոլարի ներդրում Շահ Դենիզի նոր ծովային կոմպրեսորային հարթակի կառուցման համար: Այն նախագծի շահագործման ընթացքում լրացուցիչ 50 միլիարդ խորանարդ մետր գազ կարտադրի:
Շահ Դենիզի և այլ ծովային նախագծերի հետ միասին, Ադրբեջանի տարեկան գազի արտահանումը, կանխատեսվում է, որ առաջիկա հինգ տարիների ընթացքում կաճի 8 միլիարդ խորանարդ մետրով:
Գերմանական Uniper AG-ն վերջերս խոշոր համաձայնագիր է ստորագրել՝ առաջիկա տասնամյակում Ադրբեջանից տարեկան առնվազն 1,5 միլիարդ խորանարդ մետր գազ ներմուծելու վերաբերյալ: