Լեոնարդո դա Վինչիի գաղտնի խոհանոցը․ հանճարի բաղադրատոմսերը և գինու իմաստությունը
Լեոնարդո դա Վինչիին մենք սովոր ենք պատկերացնել մոլբերտի առջև՝ վրձինը ձեռքին, ստեղծելով «Մոնա Լիզայի» անմահ ժպիտը։ Սակայն Վերածննդի այս տիտանը նաև խոհանոցի իսկական հանճար էր․ նրա նոթատետրերում պահպանվել են գնումների ցուցակներ, սննդի մասին խորհրդածություններ և խոհարարական մեխանիզմների գծագրեր։ Այսօր, հինգ դար անց, նրա գաստրոնոմիական ժառանգությունը բացահայտվում է նոր լույսի ներքո՝ ցույց տալով մի մարդու, ում համար սնունդը արվեստ էր և առողջության բանալին։
Ի՞նչ էր ուտում Լեոնարդո դա Վինչին
Լեոնարդոյի նոթատետրերում հաճախ հանդիպում են պարզ մթերքներ՝ հաց, սունկ, բանջարեղեն, մրգեր, ընդեղեն, ձու, պանիր և կանաչեղեն։ Նա նախընտրում էր չափավոր սնունդը և խորհուրդ էր տալիս չուտել առանց ախորժակի, լավ ծամել սնունդը և խուսափել գերսնվելուց։ Պատմաբանները դեռևս վիճում են՝ արդյոք նա բուսակեր էր, սակայն նրա նշումներում միսը հազվադեպ է հանդիպում։
Լեոնարդոյի գինու իմաստությունը
Լեոնարդոն գինին համարում էր առողջ ապրելակերպի մաս, եթե այն խմում էին իմաստուն կերպով։ Նա խորհուրդ էր տալիս գինին բացել ջրով, խմել քիչ-քիչ և երբեք դատարկ ստամոքսին։ Հատկանշական է, որ Միլանում նա սեփական խաղողի այգի ուներ՝ Լուդովիկո Սֆորցայի նվերը, որը գտնվում էր Սանտա Մարիա դելե Գրացիե եկեղեցու հարևանությամբ՝ «Խորհրդավոր ընթրիքի» ստեղծման վայրից քայլելու հեռավորության վրա։
Ի՞նչ բաղադրատոմսեր է թողել Լեոնարդոն
Դեյվ Դեվիթի «Da Vinci's Kitchen: A Secret History of Italian Cuisine» գրքում հավաքված են Լեոնարդոյի հետ կապված խոհարարական պատմություններն ու բաղադրատոմսերը։ Դրանցից մի քանիսը զարմանալիորեն ժամանակակից են հնչում․
- Բարակ կտրատած միս բանջարեղենով՝ ուտեստ, որն արտացոլում էր Լեոնարդոյի գեղագիտական սկզբունքները․ սնունդը պետք է լինի ոչ միայն համեղ, այլև տեսողականորեն կատարյալ։
- Պարզ բանջարեղենային ապուր՝ սեզոնային բանջարեղենով, որը լիովին համապատասխանում էր առողջ սննդի մասին նրա պատկերացումներին։
- Սունկ կանաչիներով ու համեմունքներով՝ մթերք, որը հաճախ հանդիպում է նրա գնումների ցուցակներում։
- Ոսպ բանջարեղենով՝ ընդեղենը Վերածննդի Իտալիայի սննդակարգի կարևոր մասն էր։
Լեոնարդոյի գաստրոնոմիական փիլիսոփայությունը
Լեոնարդոյի անձնական գրադարանում կար Բարտոլոմեո Պլատինայի «De honesta voluptate et valetudine» գիրքը՝ սննդի և առողջության մասին եվրոպական առաջին տպագիր աշխատություններից մեկը։ Նրա խորհուրդները՝ չուտել առանց ախորժակի, ընթրել չափավոր և ուտելուց հետո ոտքի վրա մնալ, այսօր կոչվում են գիտակցված սննդառություն։ PBS-ը նույնիսկ թողարկել է «Eat Like Leonardo da Vinci» ուտեստների շարքը՝ հիմնված նրա նշումների վրա։
Լեոնարդո դա Վինչիի ժառանգությունը անսպառ է․ նա ոչ միայն արվեստի, այլև կյանքի բոլոր ոլորտներում փնտրում էր ներդաշնակություն։ Նրա խոհանոցային փորձերը վկայում են, որ հանճարը չի սահմանափակվում մեկ բնագավառով, այլ ընդգրկում է մարդկային գոյության բոլոր կողմերը՝ ներառյալ այն, ինչ մենք դնում ենք մեր ափսեում։