«Դավաճանել Հայ Առաքելական եկեղեցուն, ո՞նց». Շուշան Պետրոսյանի խոսքը հոգևորության և արվեստի մասին
Հայ մշակույթի պահապան ձայներից մեկը, երգչուհի Շուշան Պետրոսյանը, խորը խոսքով է անդրադարձել ժամանակակից մարտահրավերներին, հավատքի նշանակությանը և մշակութային արժեքների պահպանմանը։ Նրա խոսքերը հնչում են որպես ուղերձ այն բոլորին, ովքեր մտահոգված են հայ ինքնության և հոգևոր արմատների ապագայով։
Արվեստի ծննդավայրը՝ ընտանիքում
Պետրոսյանի արվեստագիտական ձևավորումը սկսվել է ընտանիքում։ «Հայրիկս հայտնի մելոման էր», հիշում է նա։ Տանը հնչում էր Շառլ Ազնավուրից մինչև Պավարոտի, ստեղծելով այն մշակութային միջավայրը, որտեղ երաժշտությունը դարձել է կյանքի անբաժանելի մասը։
Նրա հիշողություններում երևում են Երևանի մշակութային կյանքի ոսկե օրերը, երբ տանը հյուր էին գալիս Լևոն Ներսիսյանը, Տիգրան Մանսուրյանը, Արա Շիրազը։ «Ես իրենց ձագուկն էի», ասում է երգչուհին՝ գիտակցելով այն մշակութային ավանդույթների արժեքը, որոնց մեջ է մեծացել։
Մշակութային ինքնության պաշտպանությունը
Շուշան Պետրոսյանը կտրականապես դատապարտում է հայ երաժշտությունում օտար ազդեցությունների ներթափանցումը։ «Ավելի անարժանապատիվ բան, քան մելիզմներին անդրադառնալը՝ չկա», նշում է նա՝ իր մտահոգությունը հայտնելով թուրքական երաժշտական տարրերի կիրառման հանդեպ։
Նա հայտարարում է. «Մի թուրք երաժշտի չես լսի, որ մեր շարականների, կամ կոմիտասական ֆանտաստիկ խաղիկներ երգի»։ Այս խոսքերը հստակ ուղերձ են մշակութային մաքրության անհրաժեշտության մասին։
Հավատքի անխախտելի հիմքերը
Երգչուհին անկոտրում է հավատքի թեմայի շուրջ ծավալված բանավեճերում։ «Հավատքն ինձ համար Հայ առաքելական եկեղեցի է։ Ինձ համար կա Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածին, կա Վեհափառ Հայր», հստակ սահմանում է նա իր դիրքորոշումը։
Պետրոսյանը մերժում է ողջ եկեղեցական ինստիտուտի քարկոծումը առանձին անձանց սխալների պատճառով։ «Դավաճանել Հայ Առաքելական եկեղեցուն և Վեհափառին, ո՞նց։ Էդ ինչ էժանագին բամբասանքներով եք կառուցում ձեր արդարացումը», հարցնում է նա։
90-ականների արժանապատվությունը
Հատուկ տեղ է հատկացնում երգչուհին 1990-ական թվականներին։ Այդ դժվար ժամանակաշրջանը նա համարում է «արժանապատվության տարիներ»։ Էլեկտրականության ու ջերմության բացակայության պայմաններում մարդիկ գալիս էին համերգներին՝ «մշակույթ կլանելու ու տաքանալու»։
«Հայրենիք էինք պահում, ամեն մեկն իր տեղում», հիշում է Պետրոսյանը այդ օրերը։ Այս խոսքերում լսվում է հպարտության և պատասխանատվության զգացումը։
Ապագայի հույսը
Չնայած բոլոր մարտահրավերներին, երգչուհին լավատեսություն է հայտնում ժամանակակից սերնդի նկատմամբ։ Նա գովում է «Kami friends»-ին, Կարեն Գրիգորյանին, «Գաթա» բենդը և շատ այլ երիտասարդ արվեստագետների։
«Գժվելու սերունդ ունենք, որոնք չեն փիառվում, որոնք ստեղծագործում են», ասում է նա՝ հույս հայտնելով մշակութային վերածննդի հանդեպ։
Վերջաբանը՝ վերածնունդ
Շուշան Պետրոսյանի ուղերձը պարզ է. «Վերածնունդ։ Երկրին և բոլոր ոլորտներում՝ մշակույթ, գիտություն։ Սա է իմ երազանքը»։
Նրա խոսքերը հիշեցնում են, որ ժամանակակից մարտահրավերների պայմաններում հայ մշակույթի պահպանությունը և զարգացումը յուրաքանչյուրի պարտքն է։ Այս ուղերձը հատկապես արդիական է այն ժամանակ, երբ «բոլոր հեղաշրջումները լակմուս են՝ երևում է ով, ով է»։