Հայտնաբերվել է հսկա վիրուս՝ բազմաբջիջ կյանքի ծագման գիտելիքները խորացնելու համար
Ճապոնացի գիտնականները հայտնաբերել են նախկինում անհայտ հսկա վիրուս, որը նոր հնարավորություններ է բացում վիրուսների այս առեղծվածային կատեգորիայի ուսումնասիրության և, հնարավոր է, բազմաբջիջ կյանքի ծագումը հասկանալու համար:
Ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվել են «Վիրուսոլոգիայի հանդես»ում: Հետազոտողների խոսքով՝ վիրուսը հայտնաբերվել է Տոկիոյի մոտ գտնվող քաղցրահամ ջրերի լճակի ամեոբայի մեջ: Նրանք այն անվանել են «ուսիկուվիրուս»՝ Իբարակի պրեֆեկտուրայի Ուշիկու-նումա լճակի անունով:
Վիրուսները որպես կյանքի ճարտարապետներ
Ժամանակակից վիրուսաբանության առաջին դարում հսկա վիրուսները մեծ մասամբ անտեսվել են, և դրանց սկզբնական հայտնագործությունները հաճախ սխալմամբ շփոթվել են մանրէների հետ՝ իրենց չափերի պատճառով: Այնուամենայնիվ, ինչպես հայտարարում են հետազոտողները, այդ ժամանակվանից ի վեր մենք իմացել ենք, որ հսկա վիրուսները մեր շուրջն են:
Վիրուսները, ընդհանուր առմամբ, համարվում են Երկրի վրա ամենամեծ թվով կենսաբանական օրգանիզմները և ամենաառեղծվածայիններից են: Վիրուսների էվոլյուցիոն պատմության մասին քիչ բան է հայտնի, և մնում է անհասկանալի, թե արդյոք դրանք կարելի է դասակարգել որպես կենդանի օրգանիզմներ:
Վիրուսային էուկարիոգենեզի տեսությունը
Վիրուսները կարող են նպաստել կենդանի օրգանիզմների միջև հորիզոնական գեների փոխանցմանը, և որոշները՝ հայտնի որպես ռետրովիրուսներ, ինտեգրում են իրենց ԴՆԹ-ն հյուրընկալող բջջի գենոմի մեջ: Եթե դա տեղի է ունենում հյուրընկալողի սաղմնային գծում, վիրուսային ԴՆԹ-ն կարող է փոխանցվել նրա սերնդին:
Փաստորեն, հին ռետրովիրուսների մնացորդները այժմ կազմում են մարդու գենոմի մինչև 8 տոկոսը: Ռետրովիրուսային ԴՆԹ-ն, հնարավոր է, վաղ ողնաշարավորներին տվել է միելին ձևավորելու ունակությունը, և այն կարևոր դեր է խաղացել ընկերքի էվոլյուցիայի մեջ:
Շատ ավելի վաղ վիրուսները, հնարավոր է, նախաձեռնել են ավելի զանգվածային և խորհրդավոր նորարարություն՝ էվոլյուցիոն ցատկը պրոկարիոտներից կամ միաբջիջ օրգանիզմներից դեպի էուկարիոտներ կամ բազմաբջիջ օրգանիզմներ:
Կյանքի ծագման նոր հեռանկարներ
Այս գաղափարը, որը հայտնի է որպես վիրուսային էուկարիոգենեզ, առաջին անգամ առաջարկվել է 2001 թվականին Տոկիոյի գիտությունների համալսարանի մոլեկուլային կենսաբան Մասահարու Տակեմուրայի կողմից: Նա ենթադրել է, որ էուկարիոտ բջիջների միջուկը առաջացել է մեծ ԴՆԹ վիրուսից, որը նման է ծաղիկ վիրուսին, որը վարակել է որոշ նախապատմական պրոկարիոտներ:
Ուշիկուվիրուսը վարակում է Vermamoeba vermiformis անունով հայտնի ամեոբայի տեսակը: Այն նաև տարբերվում է այլ հսկա վիրուսներից՝ հանգեցնելով տեր բջիջների անբնական մեծացման, իսկ կապսիդային փշերը ունեն յուրահատուկ գլխարկներ և մանրաթելային կառուցվածք:
«Հսկայական վիրուսները գիտելիքների գանձարան են, մի աշխարհ, որի հասանելիությունը մեծ մասամբ մնում է չուսումնասիրված», - ասում է Տակեմուրան: «Այս հետազոտության ապագա հնարավորություններից մեկը մարդկությանը նոր հեռանկար տրամադրելն է՝ կապելով կենդանի օրգանիզմների աշխարհը վիրուսների աշխարհի հետ»:
Այս հայտնաբերումը կարող է մեզ ավելի մոտ բերել էուկարիոտ էվոլյուցիայի և հսկա վիրուսների առեղծվածների բացահայտմանը: