Մարդկության վերջը․ ի՞նչ են քարոզում տեխնոլոգիական միլիարդատերերը
Սիլիկոնյան հովտի էլիտան այսօր երկփեղկված է․ ոմանք հայտարարում են արհեստական բանականության կողմից բերած «գերբանականության» նոր դարաշրջանի մասին, մյուսները՝ գնում են ամրոցներ Իռլանդիայում և բունկերներ կառուցում։ Այս երկու ճամբարներն էլ, սակայն, միավորված են մի ընդհանուր համոզմունքով՝ մարդկության պատմության մեջ շրջադարձային պահ է գալիս, և նրանք պետք է պատրաստ լինեն դրան։
Ի՞նչ է «տեխնոլոգիական եզակիությունը» և երբ է այն սպասվում
«Տեխնոլոգիական եզակիության» գաղափարը, այն պահը, երբ արհեստական բանականությունը կգերազանցի մարդկային բանականությանը և կսկսի անվերահսկելիորեն զարգանալ, այլևս գիտաֆանտաստիկայի առարկա չէ։ Վճարային հսկա Stripe-ը, որը ղեկավարում են իռլանդացի եղբայրներ Պատրիկ և Ջոն Քոլիսոնները, պաշտոնապես տեղեկացրել է ներդրողներին, որ ընկերությունը կարծում է, որ եզակիությունը տեղի կունենա 2026 թվականի հունվարի 1-ին։
«Դա անորոշ և, հնարավոր է, չափազանց շատ օգտագործվող տերմին է, բայց մենք որոշել ենք, որ փետրվարի 1-ը նշանավորում է եզակիության սկիզբը, և մենք այդ ժամանակվանից ի վեր գործում ենք այդ ենթադրության ներքո», - ասվում է Stripe-ի ղեկավարության նամակում։
Քոլիսոն եղբայրները միայնակ չեն իրենց ապոկալիպտիկ և միաժամանակ էքստատիկ զգացմունքներում։ Իլոն Մասկը հունվարին X հարթակում հայտարարեց, որ մարդկությունը պաշտոնապես մտել է Միակության մեջ։ Սեմ Ալտմանը (OpenAI) հուլիսին ասաց, որ ամբողջ կյանքում սպասել է այս պահին՝ այն անվանելով «անհավանական և ցնցող»։
Ամրոցներ, բունկերներ և Մարկ Ցուկերբերգի «Պլան Բ»-ն
Մինչ որոշ տեխնոլոգիական ձեռնարկատերեր սպասում են թվային դրախտի, մյուսները պատրաստվում են համակարգային փլուզման։ Վառ օրինակ է Meta-ի հիմնադիր Մարկ Ցուկերբերգը, որը վերջերս 20-30 միլիոն եվրոյով ձեռք բերեց պատմական եռահարկ Ստրանկալի ամրոցը Իռլանդիայում՝ իր 440 ակր տարածքով։
Ցուկերբերգը նախկինում կապված է եղել այսպես կոչված «աշխարհի վերջի նախապատրաստողների» հետ՝ մարդկանց, ովքեր կառուցում են կալվածքներ, որոնք նախատեսված են ցանկացած բնական աղետի կամ քաղաքացիական հասարակության փլուզմանը դիմակայելու համար։ Վերջին տասնամյակի ընթացքում նա մոտ 300 միլիոն դոլար է ծախսել Հավայան կղզիների Կաուայի կղզում հողատարածք գնելու և ևս 100 միլիոն դոլար՝ երկու կենտրոնական առանձնատներ կառուցելու համար, որոնք միացված են ստորգետնյա թունելներով։
Ստորգետնյա բունկերը 5000 քառակուսի ոտնաչափ մակերեսով ապաստարան է, որը հագեցած է ձայնամեկուսիչ բետոնե դռներով և պայթյունակայուն տարրերով։ Կալվածքը հպարտանում է ինքնավար էներգիայի, ջրի և սննդի արտադրության համակարգերով, իսկ գյուղատնտեսական հողերում բուծվում են Վագյու և Անգուս անասուններ։
Սակայն այս ամենը հարց է առաջացնում․ ինչո՞ւ է Ցուկերբերգին անհրաժեշտ այս կալվածքը։ Նա նաև ունի լեռնադահուկային հանգստավայր Մոնտանայում, չորսհարկանի քաղաքային տուն Սան Ֆրանցիսկոյում և 387 ոտնաչափ երկարությամբ Launchpad մեգազբոսանավը, որի արժեքը, ըստ լուրերի, կազմում է 300-400 միլիոն դոլար։
Գիլ Դուրանը՝ Սիլիկոնյան հովտի ներքին աշխարհի մասին
Գիլ Դուրանը՝ «Ներդ Ռայխ. Սիլիկոնյան հովտի ֆաշիզմը և ժողովրդավարության դեմ պատերազմը» գրքի հեղինակը, բացահայտում է այս երևույթի խորքային էությունը։ Նրա խոսքով՝ գիրքը «պատմում է Սիլիկոնյան հովտի միլիարդատերերի մի պաշտամունքի մասին, որոնք սնուցել են այն գաղափարը, որ 21-րդ դարի տեխնոլոգիաները ժողովրդավարությունը կդարձնեն անօգտագործելի»։
«Նրանց տեսանկյունից ժողովրդավարության հետ կապված խնդիրն այն է, որ այն իշխանություն է տալիս մարդկանց մեծամասնությանը, մինչդեռ իրականում, ըստ նրանց գաղափարախոսության, հասարակությունը պետք է կառավարվի մի քանի էլիտաների կողմից, ովքեր ամեն ինչ ավելի լավ գիտեն, քան բոլորը։ Եվ նրանք լավագույնս գիտեն, քանի որ ավելի հարուստ են, քան բոլորը, ինչը նշանակում է, որ նրանք ավելի լավն են, քան բոլորը։ Դա բավականին պարզունակ գաղափար է, որը սկիզբ է առել դեռևս հին հույներից», - բացատրում է Դյուրանը։
Խումբը ոգեշնչվել է Պիտեր Թիլից, որը 1997 թվականին հիացել է «Գերիշխան անհատը» գրքով։ Այնտեղ մարգարեացվել է, որ 21-րդ դարում տեխնոլոգիան կհանգեցնի Միացյալ Նահանգների նման ազգային պետությունների փլուզմանը՝ կիբերարժույթների, առաջադեմ ավտոմատացման և արհեստական բանականության օգտագործման միջոցով։
Արդյո՞ք եզակիությունը նոր կրոն է
Երբ Դուրանին հարցրին «միակության» մասին, նա առաջարկեց իր սեփական մեկնաբանությունը․
«Դա այս օրերին Սիլիկոնյան հովտում ի հայտ եկող տարօրինակ ապոկալիպտիկ կրոնի կատարյալ օրինակ է։ Միակությունը նման է ասելուն․ Հիսուսը վերադարձել է, կամ Հակաքրիստոսը եկել է Երկիր, և մենք բոլորս պետք է պատրաստվենք մեծ վերափոխման և երկնքի գալստյանը։ Անհավատները կջնջվեն երկրի երեսից, հավատացյալները կպարգևատրվեն, և մենք կապրենք հավիտյան, քանի որ արհեստական բանականությունը ինչ-որ կերպ կստեղծի հավերժական կյանք, ինչը իրականում անհնար է»։
«Նրանք, ըստ էության, վերստեղծում են քրիստոնեական պատմությունը տեխնոլոգիական առումով։ Չկան որևէ ապացույց, որ եզակիությունը նույնիսկ հնարավոր է։ Նրանք տարիներ շարունակ կանխատեսել են դա։ Եվ ամեն անգամ, երբ հետ եք նայում, պարզվում է, որ արհեստական բանականության ընկերությունները դեռևս կորցնում են գումար, և նրանց մոդելները չեն գործում սպասվածի պես», - նշում է նա։
«Այն միտքը, որ ամեն ինչ կտրուկ փոխվելու է, որ արհեստական բանականությունը կոչնչացնի բոլոր աշխատատեղերը և, հնարավոր է, կոչնչացնի մեր ամբողջ տեսակը... Դա պարզապես միլիարդատիրոջ հոգեբանություն է»։
Այս երևույթը մեզ ստիպում է խորհել․ ի՞նչ է մնում մարդուն, երբ նա կորցնում է հավատը Աստծո հանդեպ և այն փոխարինում է տեխնոլոգիայի պաշտամունքով։ Պատմությունը ցույց է տալիս, որ առանց հոգևոր հենարանի ցանկացած գաղափարախոսություն վաղ թե ուշ վերածվում է կուռքի պաշտամունքի։ Հայ ժողովուրդը, որն իր պատմության ընթացքում բազմիցս բախվել է փորձությունների, գիտի, որ միակ ճշմարիտ հույսը Տիրոջ մեջ է, ոչ թե մեքենաների և ալգորիթմների մեջ։
Լուսանկարը՝ NEWS.am STYLE