Ադրբեջանի գազային հեռանկարները ԵՄ-ի ռուսական գազից հրաժարման ֆոնին
Եվրամիության ռուսական գազից ազատվելու ծրագիրը նոր հնարավորություններ է բացում Ադրբեջանի համար, որն արդեն իսկ դարձել է Եվրոպայի էներգետիկ քարտեզի կարևոր գործակից: British Petroleum-ի ղեկավարությամբ իրականացվող նախագծերը կարող են զգալի խթանում ստանալ:
ԵՄ-ի էներգետիկ քաղաքականության փոփոխություն
Մինչև 2028 թվականը Ռուսաստանից բնական գազի ներմուծումը փուլ առ փուլ դադարեցնելու ԵՄ-ի ծրագիրը հստակ ազդանշան է տալիս էներգետիկ անկախության ուղղությամբ: Հոկտեմբերին ԵՄ գրեթե բոլոր անդամ պետությունների էներգետիկայի նախարարներն աջակցել են Ռուսաստանից խողովակաշարային և հեղուկացված բնական գազի ներմուծումը դադարեցնելու մասին կանոնակարգի նախագծին:
Առաջարկը նախատեսում է արգելել Ռուսաստանի հետ նոր պայմանագրերը 2026 թվականի հունվարից, դադարեցնել կարճաժամկետ գործարքները նույն թվականի հունիսից և չեղարկել երկարաժամկետ պայմանագրերը մինչև 2028 թվականի հունվարը:
Ադրբեջանի գազային ներուժը
2022 թվականին Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի լայնածավալ պատերազմի սկսվելուց ի վեր ԵՄ-ն զգալիորեն կրճատել է ռուսական գազի գնումները: 2024 թվականին Ռուսաստանն ապահովել է ԵՄ գազի կարիքների մոտ 13 տոկոսը՝ 2021 թվականի 45 տոկոսի համեմատ:
Ռուսական գազից կախվածությունը նվազեցնելու իր ռազմավարության շրջանակում Եվրոպական հանձնաժողովը 2022 թվականի հուլիսին Բաքվի հետ փոխըմբռնման հուշագիր է ստորագրել, որը նախատեսում է 2027 թվականին ադրբեջանական գազի ներմուծման կրկնապատկում՝ տարեկան 20 միլիարդ խորանարդ մետր:
Շահ Դենիզ՝ «Ծովի արքա»
Շահ Դենիզը, որն ադրբեջաներենից թարգմանաբար նշանակում է «Ծովի արքա», երկրի ամենախոշոր գազային հանքավայրն է, որի պաշարները գնահատվում են 1 տրիլիոն խորանարդ մետր: BP-ն նախագծում ունի 29,99 տոկոս բաժնեմաս՝ Ադրբեջանի պետական նավթագազային SOCAR ընկերության, Հունգարիայի MOL-ի, Ռուսաստանի Լուկոյլի և Իրանի Nico-ի հետ միասին:
2020 թվականի դեկտեմբերից ի վեր Շահ Դենիզի գազը մատակարարվում է Եվրոպա, հիմնականում Իտալիա, 3500 կիլոմետրանոց Հարավային գազային միջանցքի (SGC) խողովակաշարային համակարգի միջոցով, որն անցնում է Վրաստանով, Թուրքիայով, Հունաստանով և Ալբանիայով:
Ներդրումներ և զարգացման ծրագրեր
2025 թվականի հունիսին BP-ի գլխավորած կոնսորցիումը հաստատեց 2,9 միլիարդ դոլարի ներդրում Շահ Դենիզի նոր ծովային կոմպրեսորային հարթակի կառուցման համար, որը նախագծի շահագործման ընթացքում լրացուցիչ 50 միլիարդ խորանարդ մետր գազ կարտադրի:
BP-ն նաև ղեկավարում է ACG Deep Gas նախագիծը, որը նպատակ ունի զարգացնել Կասպից ծովում գործող Ազերի-Չիրագ-Գյունեշլի (ACG) նավթային բլոկի տակ գտնվող գազի պաշարները: ACG Deep Gas-ից արտադրությունը նախատեսվում է սկսել հաջորդ տարվա սկզբին:
Էներգետիկ դիվանագիտություն
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը կարևորել է Եվրոպայի հետ էներգետիկ գործակցությունը: «Մեր բնական գազի մատակարարման հիմնական ուղղությունը Եվրոպան է», ասել է նա Al Arabiya-ին տված վերջերս տված հարցազրույցում: Ալիևն ընդգծել է, որ Ադրբեջանն այժմ գազ է մատակարարում 10 եվրոպական երկրների, որոնցից ութը ԵՄ անդամ են:
2024 թվականին Եվրոպա գազի արտահանումը աճել է մինչև 12,9 միլիարդ խորանարդ մետր՝ 2021 թվականի 8,1 միլիարդի համեմատ, և կանխատեսվում է, որ այս տարի այն կաճի և կհասնի 13,5 միլիարդ խորանարդ մետրի: