Հիսուն տարի՝ նույն բեմում, հազարավոր համերգներ, և մի գործիք, որն սկզբում վախեցնում էր իր չափերով։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ Ժաննա Հովհաննիսյանը, որն այսօր Ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կոնցերտմայստերն է, իր կյանքի կես դարը նվիրել է հայ երաժշտությանը։ Թբիլիսիի Հավլաբար թաղամասից մինչև Երևան, Նար-Դոսի գերդաստանի ժառանգից մինչև ազգային բեմի սյուներից մեկը՝ սա մի պատմություն է նվիրվածության, հավատի և հայրենիքի հանդեպ անսահման սիրո մասին։
Թբիլիսիի օրրանից՝ հայ երաժշտության սրտում
Ժաննա Հովհաննիսյանը ծնվել և մեծացել է Թբիլիսիի Հավլաբար թաղամասում։ Նրա հայրը սերում էր Նար-Դոսի գերդաստանից. Միքայել Հովհաննիսյանը, որն ավելի հայտնի է որպես Նար-Դոս, նրա պապիկի եղբայրն էր։ Ծնողները ճարտարապետներ էին, սակայն որպես ինքնուս երաժիշտներ՝ հայրը նվագում էր փողային, ժողովրդական գործիքներ և դաշնամուր, իսկ մայրը՝ ջութակ։
«Երբ բարեկամները, ընկերները հավաքվում էին մեր տանը՝ նվագում, երգում, պարում էին։ Մեր բակի, նաև թաղի հարևաններն էլ էին նվագում ու երգում։ Իմ մանկության տարիներին ամենուր երաժշտություն էր հնչում», պատմում է նա։
Հետաքրքիր է, որ երաժշտական կրթությունից բացի, Ժաննան ֆիզիկոս է։ «Այո՛, մի զարմացեք։ Ծնողներս համարում էին, որ երաժշտությունը հոգու համար է, իսկ ավելի կոնկրետ մասնագիտություն ստանալը պարտադիր է»։
Արամ Խաչատրյանի հորդորը՝ վերադարձ դեպի պատմական հայրենիք
Ճակատագրական շրջադարձը տեղի ունեցավ, երբ Արամ Խաչատրյանը ժամանեց իր հարազատ Թբիլիսի։ Համերգի ժամանակ պետք է հնչեր «Ուրախության ներբող» կանտատ-բալլադը, որում ընդգրկված էր տասնվեց տավղահար, որոնցից մեկն էլ Ժաննան էր։
«Արամ Իլյիչը շատ էր սիրում տավիղը և իր սիմֆոնիկ կտավներում միշտ ընդգրկում էր։ Երբ փորձն ավարտվեց, նա մոտեցավ ինձ ու հարցրեց՝ Ձեր ազգանունը։ Երբ պատասխանեցի, ասաց՝ Երբ ավարտեք կոնսերվատորիան, անպայման տեղափոխվեք Հայաստան»։
Մայրը, որն արդեն մտքում ուներ տեղափոխվելու գաղափարը, լսելով մեծանուն կոմպոզիտորի խոսքերը, վերջնական որոշում կայացրեց։ 1975 թվականին ընտանիքը տեղափոխվեց Երևան՝ պատմական հայրենիք։
Նվագախմբի հետ կապված կյանքը՝ որպես ծառայություն հայ մշակույթին
Երևանում Ժաննան դիմեց Հայաստանի ազգային ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախումբ, որտեղ գլխավոր դիրիժոր Ռաֆայել Մանգասարյանը գնահատեց նրա կատարումը։ Հետագայում Դավիթ Խանջյանը հրավիրեց նրան պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ, որտեղ նա ծառայում է մինչ օրս՝ ուղիղ կես դար։
«Ուսուցիչներս ինձ տեսնում էին որպես մենակատար երաժիշտ։ Սակայն ես որոշեցի իմ ապագան կապել նվագախմբի հետ, և դա ճիշտ որոշում էր», խոստովանում է նա։
Առանձնակի երախտագիտությամբ նա հիշատակում է այն դիրիժորներին, որոնք մեծ դերակատարում են ունեցել նվագախմբի կյանքում՝ Դավիթ Խանջյան, Վալերի Գերգիև, Լորիս Ճգնավորյան և Էդուարդ Թոփչյան, որն այսօր ղեկավարում է նվագախումբն արդեն քառորդ դարից ավելի։
Բեմում տեղի ունեցող հրաշքները. Շոստակովիչը և կտրած լարը
Տավիղը չափազանց բարդ գործիք է. ծանր է, և տավղահարը պահում է այն աջ ուսով ու ոտքերով՝ միաժամանակ աշխատելով ոտնակների հետ։ «Նվագում ենք՝ չունենալով որևէ հենարան», բացատրում է նա։
Համերգների ժամանակ պատահում են զավեշտալի դեպքեր։ Բեռլինում՝ Շոստակովիչի հինգերորդ սիմֆոնիայի կատարման ժամանակ, հենց այն պահին, երբ Էդուարդ Թոփչյանը դուրս էր գալիս բեմ, տավիղի միջին լարը պոկվեց։ «Ես շոկի մեջ եմ։ Դահլիճն ինձ է նայում, իսկ Թոփչյանը, անտեղյակ կատարվածից, թափահարում է փայտիկն ու նվագախումբը սկսում է նվագել»։
Բախտի բերմամբ, եվրոպական բեմերում պարտադիր է լրացուցիչ լարեր թողնել։ Ժաննան ոտքով մոտեցրեց արկղը, և սիմֆոնիայի չորրորդ մասում, երբ առանց այդ լարի մեղեդին հնարավոր չէր կատարել, լարն արդեն ամրացված էր։ «Այդ ողջ ընթացքում հանդիսատեսն ու նվագախմբի երաժիշտներն աչքերով հետևում էին իմ գործողություններին։ Եվ միայն Թոփչյանը չիմացավ կատարվածի մասին»։
Հաճախ տրվող հարցեր Ժաննա Հովհաննիսյանի մասին
Ո՞վ է Ժաննա Հովհաննիսյանը
Ժաննա Հովհաննիսյանը Հայաստանի վաստակավոր արտիստ է և Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կոնցերտմայստեր։ Նա ավելի քան հիսուն տարի ծառայում է նվագախմբում։
Ինչպե՞ս Ժաննա Հովհաննիսյանը տեղափոխվեց Երևան
Արամ Խաչատրյանի անձնական հորդորից հետո, որը նրան խորհուրդ տվեց տեղափոխվել Հայաստան կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո, Ժաննան և նրա ընտանիքը 1975 թվականին տեղափոխվեցին Երևան։
Ի՞նչ կապ ունի Ժաննա Հովհաննիսյանը Նար-Դոսի հետ
Նար-Դոսը, որի իրական անունը Միքայել Հովհաննիսյան էր, Ժաննայի պապիկի եղբայրն է։ Նա հայ գրականության դասականներից է։