Լյանչժուի 5300-ամյա քաղաքակրթությունը՝ Երևանում. Ժամանակի ու հավատքի երկխոսություն
Երևան, 2026 թ. հուլիսի 25-ին, Նկարիչների միության սրահներում կբացվի մի ցուցահանդես, որը ժամանակի միջով ճանապարհորդություն է՝ դեպի մարդկության արշալույսի խորքերը: «Լյանչժուի դարաշրջան. Ծիսական կարգի աշխարհը» խորագիրը կրող այս գերիմերսիվ ցուցադրությունը ֆիզիկական ու թվային տարրերի համադրությամբ մեզ հրավիրում է բացահայտելու մի քաղաքակրթություն, որը ծաղկել է 5300-4300 տարի առաջ՝ Թայհու լճի ավազանում, երբ Նեղոսի, Ինդոսի ու Տիգրիս-Եփրատի ափերին նոր էին ձևավորվում հին աշխարհի մեծությունները:
Ինչո՞ւ է Լյանչժուն կարևոր հայության համար
Լյանչժուն 2019 թ. ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում: Այն Չինաստանի քաղաքակրթության ակունքների ուսումնասիրության առանցքային փաստագրական վկայություններից է: Սակայն այս ցուցահանդեսը միայն հնագիտական ցուցադրություն չէ: Այն երկխոսություն է քաղաքակրթությունների միջև, ինչպես ընդգծել է Չինաստանի նախագահ Սին 2025 թ. հուլիսի «Համաշխարհային քաղաքակրթությունների երկխոսություն» նախարարական համաժողովին ուղղված իր ուղերձում. «Աշխարհը կանգնած է փոխկապակցված ցնցումների ու փոփոխությունների առաջ, ինչի հետևանքով մարդկությունը հայտնվել է պատմական նոր խաչմերուկում: Այս պայմաններում կենսական անհրաժեշտություն է քաղաքակրթությունների միջև երկխոսությամբ հաղթահարել բաժանարար գծերը»:
Ինչպե՞ս է ցուցահանդեսը միավորում հնագույնն ու ժամանակակիցը
Ցուցահանդեսը կազմակերպվել է Չինաստանի Ճեճիան նահանգային թանգարանի, «Գոտի և Ճանապարհ» Մշակութային Ասոցիացիայի, Հայաստանի Նկարիչների Միության և Հայ-Չինական Գործընկերության Կենտրոնի համագործակցությամբ: Այն ֆիզիկական ու թվային միջավայրերի միախառնում է: Այցելուն կարող է լուսե թռչունի օգնությամբ թռիչք կատարել հնամենի քաղաքի վրայով, մեկ հպումով լուսավորել պատնեշներն ու ջրանցքները, տեսնել, թե ինչպես է գործել ջրային համակարգը: Ձեռքի թեթև շարժումն արթնացնում է հասպիսե կոնգերի նախշերը՝ լույսի ու ստվերի խաղով ուղեկցելով ձեզ:
Ի՞նչ է ցուցադրվում ֆիզիկական սրահներում
Ֆիզիկական ցուցադրության հիմքում նեֆրիտե իրերն են՝ համալրված ինտերակտիվ մոդելներով, պատկերազարդ վահանակներով ու թեմատիկ մոդուլներով: 1:1 մասշտաբի իրական վերականգնումները լրացնում են ջրային համակարգի շարժուն պատկերները: Այցելուների շարժմանը զուգընթաց՝ վիրտուալ ջրի մակարդակը բարձրանում ու իջնում է: Սա պարզապես ցուցադրություն չէ. սա անմիջական ու խորասուզող հանդիպում է 5300-ամյա փառահեղ քաղաքակրթության հետ՝ դեմ առ դեմ երկխոսության ձևաչափով:
Ո՞րն է ցուցահանդեսի հիմնական նպատակը
Ցուցադրության հիմնական նպատակն է պատասխանել մի առանցքային հարցի. ինչպե՞ս ապահովել, որ տարբեր մշակութային միջավայրերից եկող այցելուները ոչ միայն ծանոթանան Լյանչժուի քաղաքակրթության մեծությանը, այլև իրապես զգան դրա խորքային ժառանգությունը: Մոդուլային նախագծումը հնարավորություն է տալիս ցուցադրությունը ճկուն կերպով կիրառել տարբեր երկրներում ու միջավայրերում՝ այն ինտեգրելով Համաշխարհային ժառանգության առաջմղման ծրագրերին, Լյանչժու ֆորումին ու այլ միջազգային մշակութային փոխանակման հարթակներին:
Ինչպե՞ս է այս ցուցահանդեսը ծառայում միջմշակութային երկխոսությանը
Թվային ու ֆիզիկական տարրերի համադրման միջոցով աշխարհին են ներկայացվում ավանդական չինական մշակույթի հիմնական հասկացությունները՝ ծիսական կառավարում, հասարակական կարգ, կենտրոնաձիգ իշխանություն ու համայնքային ինքնություն: Այն հնարավորություն է տալիս չինական քաղաքակրթության արժեքները մատչելի եղանակով ներկայացնել միջմշակութային համատեքստում: Ցուցադրությունը հասանելի է մի քանի լեզուներով՝ չինարեն, անգլերեն, ռուսերեն և հայերեն:
Լյանչժուի ծաղկման շրջանը համընկնում է Հին Եգիպտոսի թագավորության, Միջագետքի շումերական ու Ինդոսի հովտի քաղաքակրթությունների հետ: Այն մարդկային քաղաքակրթության արշալույսի կարևոր էջերից է: Եվ հիմա այդ էջը բացվում է Երևանում՝ մեզ հիշեցնելով, որ ժամանակը միայն անցյալ չէ, այլ նաև ներկա ու ապագա երկխոսության հիմք: