Անչափահաս գաղթականներու աղաղակը կը բարձրանայ դէպի Աստուած. Լեւոն ԺԴ.ի պատգամը
Սրբազան Քահանայապետ Լեւոն ԺԴ. հրապարակեց իր պատգամը Գաղթականի եւ Փախստականներու 112-րդ Համաշխարհային Օրուան առթիւ, որ պիտի նշուի սեպտեմբեր 27-ին։ «Այս փոքրիկներէն նոյնիսկ մէկը» խորագիրը կը կրէ այս տարուայ պատգամը, որ ուղղուած է անչափահաս գաղթականներուն, որոնք, ըստ Նորին Սրբութեան, «երեք անգամ աւելի անպաշտպան» են։ Անոնց առջեւ, կը գրէ ան, «կոչուած ենք կատարելու մարդկայնութեան եւ հաւատքի արարք մը»։
Այս պատգամը կը հնչէ այն պահուն, երբ հայ ժողովուրդը, իր պատմութեան մէջ բազմիցս փորձառած գաղթի եւ տեղահանութեան ողբերգութիւնը, կրնայ առաւել խորապէս հասկնալ այս խօսքերու իմաստը։ Արցախի հայութեան բռնագաղթը, որուն ականատես եղանք, կը վկայէ այս խոցելիութեան իրականութիւնը։
Տեղահանուած անչափահասներ. խոցելիութեան բարդ իրականութիւն մը
Տեղահանուած անչափահասները կը ներկայացնեն գաղթի հոսքերու ամենաողբերգական իրականութիւններէն մէկը։ «Ամէն տարի միլիոնաւոր մանուկներ եւ անչափահասներ ստիպուած են թողուլ իրենց հողը պատերազմներու, աղքատութեան, բռնութիւններուն եւ բնական աղէտներու եւ այլ ողբերգութիւններու պատճառաւ», կը նշէ Նորին Սրբութիւնը՝ դիտել տալով, թէ «դժբախտաբար անոնց թիւը կը շարունակէ աճիլ»։
«Այս աղէտին տնտեսական, քաղաքական եւ զինուորական պատասխանատուութիւնները անհամար են», կը հաստատէ ապա Լեւոն ԺԴ.՝ մատնանշելով, թէ ինչպէս անոնց տառապանքը աւելի կը ծանրանայ ճամբորդութեան ընթացքին դիմագրաւուած վտանգներով. ընտանիքի անդամներէն բաժանում, շահագործում, մարդկային հոսքերու մաքսանենգութիւն, սեռային բռնութիւն, ստիպողական ամուսնութիւններ եւ նոյնիսկ զինեալ հակամարտութիւններու մէջ հաւաքագրում։
Ինչո՞ւ անչափահաս գաղթականները «երեք անգամ աւելի անպաշտպան» են
Նորին Սրբութիւնը կը յիշէ Ֆրանչիսկոս Պապին 2017-ի պատգամը, որուն մէջ անչափահաս փախստականները բնորոշուած էին «երեք անգամ աւելի անպաշտպան»՝ որպէս անձինք, որովհետեւ անոնք անչափահաս են, օտարերկրացի եւ յաճախ՝ առանց պաշտպանութեան։ Այս եռակի խոցելիութիւնը կը պահանջէ յատուկ ուշադրութիւն եւ հոգածութիւն՝ ինչպէս ընտանիքներու, դաստիարակներու, կամաւորներու, հաստատութիւններու եւ կրօնական համայնքներու կողմէ, որոնք հիւրընկալութիւն, պաշտպանութիւն եւ աջակցութիւն կ՛առաջարկեն։
Աւետարանի լոյսը խաւարի մէջ. սէրը կը յաղթէ անտարբերութեան
«Այս ողբերգական իրականութեան առջեւ, մտածումս կ'երթայ Յիսուսի այն խօսքին, որ խորապէս կը հրաւիրէ իւրաքանչիւրին խիղճը. «Ով որ իմ անունովս այսպիսի մանուկ մը ընդունի, զիս ընդունած կ'ըլլայ» (Մտ 18,5)», կը գրէ Նորին Սրբութիւնը՝ դիտել տալով, որ «Աւետարանը մեզ կը հրաւիրէ հաշիւներ չընելու. նոյնիսկ մէկը»։
«Իւրաքանչիւր երեխայ, իւրաքանչիւր մարդկային էակ ունի անհուն արժանապատուութիւն։ Ան Աստուծոյ պատկերն ու նմանութիւնն է (հմմտ. Ծն 1,26), Տիրոջ ներկայութիւնն է», կը շեշտէ Քահանայապետը։ «Իւրաքանչիւր անչափահաս գաղթականի առջեւ, կոչուած ենք կատարելու մարդկայնութեան եւ հաւատքի արարք մը. երեխային մէջ, իրապէս, կրնանք ընդունիլ եւ հանդիպիլ Տիրոջ»։
Ինչպէս կը հնչէ անչափահաս գաղթականներու աղաղակը Աստուծոյ առջեւ
«Տեղահանուած անչափահասներու աղաղակը այսօր կը բարձրանայ առ Աստուած, ճիշդ այնպէս, ինչպէս լսուեցաւ Ելից գիրքին մէջ. «Տեսայ, տեսայ Եգիպտոսի մէջ եղող իմ ժողովուրդիս տառապանքը եւ լսեցի անոնց աղաղակը՝ զիրենք հարստահարողներուն պատճառով. վասն զի գիտեմ անոնց ցաւերը. եւ իջայ զանոնք ազատելու» (Ել 3,7-8)», կը գրէ Լեւոն ԺԴ.։ «Աստուած կը լսէ, եւ ազատելու համար զօրութեամբ կը հրաւիրէ մեզմէ իւրաքանչիւրին խիղճն ու գործողութիւնը, ինչպէս ըրած էր Մովսէսի հետ։ Չենք կրնար անտարբեր մնալ, ոչ ալ վարժուիլ այսքան տառապանքի»։
Այս խօսքերը առաւել իմաստ կը ստանան հայ իրականութեան մէջ, ուր գաղթն ու փախուստը դարեր շարունակ եղած են ժողովուրդի կեանքի մասը։ Արցախի հայերը, որոնք ստիպուած լքեցին իրենց հայրենի հողերը, կը կրեն այս ողբերգութեան ողջ ծանրութիւնը։
Կոչ՝ բոլորին պատասխանատուութեան. պաշտպանութիւն, կրթութիւն եւ ընդելուզում
Նորին Սրբութեան պատգամին վերջին մասը կոչ մըն է բոլորին պատասխանատուութեան։ Իւրաքանչիւր գաղթական երեխայ մեզի հրաւէր կ'ուղղէ եւ կը մղէ նայելու թիւերէն ու վիճակագրութիւններէն անդին՝ ճանչնալով զինք նախ եւ առաջ որպէս անձ՝ իր սեփական պատմութեամբ, արժանապատուութեամբ, երազներով եւ իրաւունքներով։
Եկեղեցին եւս կոչուած է հիւրընկալութիւնը վերածելու գործնական յանձնառութեան։ Քրիստոնէական համայնքները պէտք է քաջալերեն գաղթականներու ընդելուզումը՝ կանխարգիլելով առանձնութիւնը, մեկուսացումն ու մերժումը, եւ ստեղծելով հանդիպման ու բարեկամութեան առիթներ՝ գաղթական երիտասարդներու եւ տեղացի պատանիներու միջեւ։
Անչափահասներու պաշտպանութիւնը կրնայ նաեւ դառնալ հանդիպման կէտ՝ տարբեր կրօններու միջեւ։ Անոնց խոցելիութիւնը կը միաւորէ բոլորը եւ կրնայ նպաստել միջկրօնական գործակցութեան ու երկխօսութեան՝ ստեղծելով ապահով միջավայրեր, որոնք կը յարգեն մշակութային տարբեր ինքնութիւնները։
Վերջապէս, քաղաքացիական հաստատութիւնները եւս պէտք է կեդրոնացնեն անչափահասի գերագոյն շահը՝ երաշխաւորելով պաշտպանութիւն, ընտանեկան վերամիաւորումներ եւ ընդելուզման հնարաւորութիւններ։
Ի՞նչ հեռանկարի փոփոխութիւն կը պահանջէ Քահանայապետը
«Հետեւաբար, հրատապ է հեռանկարի փոփոխութիւնը. անհրաժեշտ է քննարկման առանցքը սոսկ հոսքերու կառավարումէն փոխադրել դէպի մարդկային իրաւունքներու ամբողջական եւ անմիջական պաշտպանութիւն՝ որդեգրելով համադրուած, համերաշխ եւ ազդու արձագանգ մը, որ կարենայ երաշխաւորել պաշտպանութիւն, հիւրընկալութիւն եւ ընդելուզման իրական հնարաւորութիւններ անոնց, որոնք կը գաղթեն», կը յանձնարարէ Լեւոն ԺԴ.։
Պատգամը կ՛աւարտէ գաղթական ու փախստական անչափահասները յանձնելով Ամենասուրբ Մարիամի մայրական պաշտպանութեան, «որ Սուրբ Յովսէփի եւ մանուկ Յիսուսի հետ ապրեցաւ Հերովդէսի բռնութեան դաժանութիւնն ու Եգիպտոս աքսորի ողբերգութիւնը (հմմտ. Մտ 2,13-15)»։ «Թող Ա՛ն առաջնորդէ անոնց քայլերը եւ օգնէ մեր համայնքներուն դառնալու Աւետարանի կենդանի եւ վստահելի նշաններ»։
Այս պատգամը կը հնչէ իբրեւ յիշեցում, որ հայ ժողովուրդը, իր դարաւոր պատմութեան ընթացքին, միշտ ապաւինած է հաւատքին՝ դիմագրաւելու գաղթի եւ տեղահանութեան փորձութիւնները։ Այսօր, երբ աշխարհը կը դիմագրաւէ գաղթականներու աննախադէպ հոսքեր, այս պատգամը առաւել քան երբեք արդիական է։