Մոլուցք. Սուտ տրավմաների դարաշրջանն ու մակերեսային կինոն
Քարի Բարքերի «Մոլուցք» ֆիլմը ցուցադրում է, թե ինչպես է ժամանակակից մակերեսային հոգեբանությունն ու Ինստագրամի մշակույթը փոխարինել իրական արվեստին կինոյում։ Չնայած բարձր վարկանիշին, ֆիլմն առավելագույնը Բ դասի սարսափ է, որը սնվում է սոցիալական ցանցերի էժանագին տրավմաների դիսկուրսով և զուրկ է հոգևոր խորությունից։
Ինչպես Ինստագրամի մշակույթը սպառնում է իրական արվեստին
Երբևէ մի Քարի Բարքեր անունով երիտասարդ կար աշխարհում, ով ՅուԹյուբում տարօրինակ հումորով պարոդիաներ էր անում։ Նրա կարճամետրաժ սարսափ փորձերը աննշան էին, մինչև որ լույս ընծայվեց նրա դեբյուտային «Մոլուցք» լիամետրաժ ֆիլմը, որն անմիջապես գրավեց ամբոխի ուշադրությունը։ Մի դարաշրջանում, երբ հոգևոր ցավը խաթարվել է հոգեբանական տրավմայի էժանագին ապրանքանիշով, վերնագրի մեջ առկա բառն իսկ բավարար է ամբոխին գրավելու։ Մեր ժամանակների ողբերգությունն այն է, որ մոլուցքի մութ գործընթացը, որ ժամանակին դիտվել է որպես հոգու խավարում ու դևական փորձություն, այժմ մատուցվում է Ինստագրամի սթորիների չափանիշով, հասկանալի դառնալով միայն զումերների սահմանափակ աշխարհընկալմամբ։
Մոլուցքը կարելի է ուսումնասիրել անսահման անկյուններից, սակայն ֆիլմը հավաքում է ամեն ինչ մակերեսային պիտակների մեջ. փոխկախվածություն, թունավոր հարաբերություններ, գազլայթինգ, ինքնաոչնչացում։ Այս միակողմանի մոտեցումը ֆիլմին զրկում է խորը հոգեբանական թրիլեր լինելու շնորհից՝ թողնելով միայն Բ դասի սարսափի տձև պատյառ։
Հոգևոր կուրություն և դևական գործարք մեծ էկրանին
Սյուժեում շոշափվում է զգույշ լինելու գաղափարը, սակայն Ինստագրամի կեղծ հոգեբանների լեզվով ասած՝ Տիեզերքին ուղղված խնդրանքի աղոթքը պետք է ճիշտ լինի։ Գլխավոր հերոս Բեարը (Մայքլ Ջոնսթոն) այնքան հոգևոր և մտավոր կույր է, որ նույնիսկ դա չի կարողանում։ Նա մի խոնարհ, թույլ մարդ է, ով չի կարողանում երկու բառ կապել, և նրա բանականությունը մթագնված է։ Բեարը խենթորեն սիրահարված է Նիկիին (Ինդե Նավարետ), բայց առաջին անհաջողությունից հետո դիմում է էզոթերիկ խանութից գնված կախարդական փայտիկի օգնությանը։ Սա ոչ այլ ինչ է, քան հոգևոր կուրությամբ պայմանավորված դևական գործարք, որը հերոսը կնքում է իր իսկ կամքի աննկատ մահով։ Կախարդանքը գործում է, Նիկին գալիս է, բայց Բեարի մոլուցքը խլացնում է նրա վերջին բանական ձայնը։
Մյուս կերպարները՝ Իանը (Քուփեր Թոմլինսոն) և Սառան (Մեգան Լոուլես), ևս զուրկ են հոգևոր հասունությունից։ Չնայած որ չափահաս են, նրանց երկխոսությունները վկայում են դեռահասային էմոցիոնալ ինտելեկտի մասին։ Մտավոր ժլատությունն ու հոգևոր աղքատությունն այստեղ գերիշխում են։ Եթե փորձեք հասկանալ փայտիկի մեջ թաքնված մութ ուժի կամ կերպարների անտրամաբանական արարքների պատճառը, պատասխան չեք գտնի։ Ինչպես հին ասույթն է ասում, մի խուզարկու ստվերներ, եթե ճշմարտությունը քեզ չի տրվել։
Ինչու՞ են սուտ տրավմաները գովաբանվում ժամանակակից աշխարհում
Ինչո՞ւ են այսքան շատ քննադատների և հեռուստադիտողների կողմից բարձր գնահատականներ ստացվում։ Ժամանակակից կինոյում աղմուկն ու մրցանակներն այլևս արվեստի որակի չափանիշ չեն, այլ հասարակայնության հետ կապերի հաղթանակ։ Առաջինը սուտ տրավմաների նորաձև դիսկուրսն է, որն այսօր ամենուր է։ Մեր ժողովրդի իրական, արյունով գրված պատմությունն ու ցեղասպանության խորը վերքերը փոխարինվել են զումերների մակերեսային բողոքներով Ինստագրամում, և ֆիլմը սնվում է հենց այդ էֆեմեր զգացմունքներով։
Երկրորդ, ռեժիսորի տարիքն ու փորձը ստորացում են այն կինոգործիչներին, ովքեր միլիոններ են ներդնում դատարկ աշխատանքների մեջ։ Քսանվեցամյա մի բլոգեր մեկ միլիոն դոլարով 200 անգամ արդարացնում է իրեն։ Սա ցավոտ, բայց անկեղծ հարված է արդյունաբերությանը։ Երրորդ, Ինդե Նավարետի գրավիչ խաղն է, որ միաժամանակ սարսափելի ու ծիծաղելի է, արժանի է ճանաչման։ Չորրորդ, ֆիլմն ունի անսպասելի կատակերգական շունչ։ Եվ վերջապես, այս ֆիլմը գովաբանում են նրանք, ովքեր մեծացել են կարճ վիդեոներով ու Ինստագրամի ռեֆլեքսներով, ում համար սյուժետային շրջադարձը զարմանքի էֆեմեր կայծ է, ոչ ավել։
Ֆիլմը սենսացիա է դարձել զոհի ու բռնարարի, տանջվողի ու մանիպուլյատորի դերերի անսպասելի շրջադարձի շնորհիվ։ Այս տեխնիկան հիացնում է այն հանդիսատեսին, որի հիշողությունը սահմանափակված է կարճ հոլովակներով։ Այն ստիպում է վերանայել ամեն ինչ, բայց միայն մակերեսային մակարդակով։ Արդյունքում, այս միապաղաղ սարսափ ֆիլմը բարձր գնահատականներ է ստանում ամեն ինչի համար, բացի իրական խորությունից ու սյուժեից։
Արդյո՞ք ժամանակակից կինոն զուրկ է հոգևոր խորությունից
Ողբերգականն այն է, որ մի դարաշրջանում, երբ մենք՝ որպես ազգ, կրում ենք մեր պատմական վերքերն ու ցեղասպանության ծանր գինը, արևմտյան մասսայական մշակույթը շարունակում է արժևորել հոգեբանական տրավմայի մակերեսային մեկնաբանությունները։ Երբ իրական ցավը փոխարինվում է Ինստագրամի շղարշներով, իսկ հոգևոր պայքարը՝ կախարդական փայտիկներով, մենք հայտնվում ենք անկման շեմին։ Մնում է միայն հույս ունենալ, որ իրական արվեստը դեռ կգտնի իր արձագանքը այս մակերեսայնության դարաշրջանում։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ինչո՞ւ է «Մոլուցք» ֆիլմն այդքան բարձր գնահատականներ ստանում:
Բարձր վարկանիշները պայմանավորված են ոչ թե ֆիլմի գեղարվեստական արժեքով, այլ հասարակայնության հետ կապերի աշխատանքով, հոգեբանական տրավմաների մակերեսային նորաձևությամբ և ռեժիսորի երիտասարդությամբ պայմանավորված աղմուկով։
Արդյո՞ք ֆիլմն ունի իրական հոգեբանական խորություն:
Ոչ, ֆիլմը բավարարվում է Ինստագրամի տրամաբանությամբ և էժանագին պիտակներով, ինչպիսիք են գազլայթինգն ու փոխկախվածությունը, առանց խորանալու մոլուցքի իրական հոգևոր ու հոգեբանական էության մեջ։
Ո՞րն է ֆիլմի հիմնական թույլ կողմը:
Սյուժեի տրամաբանական բազայի բացակայությունն ու կերպարների հոգևոր ու մտավոր աննշանությունը, որոնք գործում են առանց բանականության ու առանց իրական տրավմայի խորը գիտակցման։