Տնային տեսախցիկից մինչև «Օսկար». Սև Օհանյանի հայկական ուղին դեպի Հոլիվուդ
«Ոսկե ծիրան» 22-րդ միջազգային կինոփառատոնի շրջանակներում հուլիսի 18-ին տեղի ունեցավ մի հանդիպում, որն անջնջելի հետք թողեց բոլոր ներկաների սրտերում: Հոլիվուդյան հայազգի պրոդյուսեր Սևակ (Սև) Օհանյանը՝ Proximity Media-ի համահիմնադիրը, «Ֆրութվեյլ կայարան», «Որոնում», «Վազիր» և «Օսկար»-ի ռեկորդային 16 անվանակարգեր ստացած «Մեղսավորներ» ֆիլմերի պրոդյուսերը, եկել էր Հայաստան՝ ոչ միայն խոսելու իր հաջողությունների, այլև խոստովանելու, որ իր գլխավոր նպատակը հայ հերոսներին համաշխարհային կինոյի մաս դարձնելն է:
Ինքնաթիռի վայրէջքը, որ դարձավ դրախտ
«Երբ ինքնաթիռը վայրէջք կատարեց, ես միակն էի, որ ծափահարում էր», - ասաց Օհանյանը՝ սկսելով իր ելույթը հայտարարելով իր սերը Հայաստանի նկատմամբ: Նա առաջին անգամ այստեղ եկել է 2003 թվականին ծնողների հետ, իսկ մի քանի տարի անց դասավանդել ԹՈՒՄՈ կրթական կենտրոնում: «Իմ իրական երազանքն էր մի օր ցուցադրել իմ ֆիլմը Երևանի միջազգային կինոփառատոնում: Հիմա ես բառացիորեն զգում եմ, որ դրախտում եմ»:
Առանց փողի նկարահանված ֆիլմ, որը փոխեց ամեն ինչ
Օհանյանի դեբյուտային ֆիլմը՝ «Իմ մեծ, չաղ հայկական ընտանիքը», նկարահանվել է տասնինը տարեկանում՝ գործնականում առանց բյուջեի: Նա սցենարը գրել է 18 տարեկանում, նկարահանել հոր տնային տեսախցիկով, ինքն է մոնտաժել այն, իսկ մայրն ինքն է կարել կտորե էկրանը առաջին ցուցադրությունների համար: «Ես երբեք չէի կարող պատկերացնել, որ տասնութ տարի անց այս ֆիլմը կցուցադրվի Հայաստանում լեփ-լեցուն դահլիճով», - խոստովանեց նա: Ըստ պրոդյուսերի՝ հենց հայկական սփյուռքն է իրեն հնարավորություն տվել կառուցել կարիերան: «Նրանք ինձ գրկում էին: Իսկ հիմա ես ուզում եմ բոլորին գրկել»:
Ոստիկանությունը նկարահանման հրապարակը շփոթել էր հանցագործության վայրի հետ
Հանդիպման ամենաէմոցիոնալ պահերից մեկը դեբյուտային ֆիլմի նկարահանումների մասին պատմությունն էր: Առաջին օրը տևել էր տասնյոթ ժամ, և հարևանները ոստիկանություն էին կանչել՝ լսելով աղմկոտ վեճեր, որոնք իրականում ֆիլմի մաս էին: Ոստիկանությունը զինված ժամանել էր, ստիպել նկարահանող խմբին նստել մեքենայի կապոտին, ապա ընտանիքի մոր դերը խաղացող դերասանը դուրս է եկել տնից՝ կեղծամով և կեղծ կրծքերով: «Երբ ավելի ուշ մոնտաժում էի ֆիլմը, անընդհատ մտածում էի. մենք գրեթե մահացանք»:
Ռայան Քուգլերը, ով հասկացավ հայկական պատմությունը
Օհանյանը վաղուց ամաչում էր իր դեբյուտից, մինչև Հարավային Կալիֆոռնիայի կինոդպրոցում այն ցույց տվեց իր համակուրսեցի Ռայան Քուգլերին՝ «Սև հովազի» և «Մեղսավորներ» ֆիլմերի ապագա ռեժիսորին: Նա վախենում էր, որ այլ մշակույթում մեծացած մեկը չի հասկանա հայոց պատմությունը: Բայց Քուգլերն ասաց. «Սա իմ մայրիկն է: Սա իմ հայրիկն է»: Չնայած նրա ծնողները հայ չէին: Հենց այդ պահից սկսվեց նրանց երկարատև ստեղծագործական համագործակցությունը:
Կինը՝ որպես ոգեշնչման աղբյուր
Զրույցում հատուկ տեղ էր զբաղեցնում պրոդյուսերի կինը՝ Նատալի Քասաբյանը, ում նա հանդիպել է կինոդպրոցում: «Գրեթե յուրաքանչյուր լավ գաղափար, որը դուք տեսել եք իմ նախագծերում, տասից ինը անգամ դա նրա շնորհիվ է», - խոստովանեց Օհանյանը: Նատալին առաջինն է կարդում նրա նոր գաղափարներն ու սցենարները, և համատեղ աշխատանքը միայն ամրապնդել է նրանց հարաբերությունները:
Ինչու տաղանդը պետք է մնա Հայաստանում
Հիշելով ԹՈՒՄՈ-ում դասավանդելու ժամանակը, Օհանյանը կիսվեց մի պատմությամբ, որը փոխեց իր տեսակետը: Նա օգնում էր ուսանողներին դիմել ամերիկյան համալսարաններ, մինչև ԹՈՒՄՈ-ի ղեկավարությունը խնդրեց դադարեցնել. «Հենց այն պատճառով, որ նրանք այդքան տաղանդավոր են, այս տաղանդը պետք է մնա Հայաստանում»: Հետագայում նա և իր կինը հիմնադրեցին կրթաթոշակային ծրագիր, որը մեկ ուսանողի հնարավորություն է տալիս ամեն տարի անվճար սովորել համալսարանում:
Proximity Media-ն և ֆիլմերը, որոնք վերաիմաստավորում են պատմությունը
Խոսելով Proximity Media-ի մասին, որը նա հիմնադրել է Ռայանի և Զինզի Քուգլերի հետ, պրոդյուսերը շեշտեց, որ իրենց նպատակը երբեք միայն առևտրային հաջողությունը չի եղել: «Որոնում» ֆիլմը, որը նկարահանվել է ընդամենը 800,000 դոլարով և ամբողջ աշխարհում վաստակել է մոտ 75 միլիոն դոլար, ապացուցեց, որ անկախ կինոն նույնպես կարող է հսկայական լսարան գտնել: «Հուդան և սև մեսիան» պատմում է «Սև հովազ» շարժման մասին, իսկ «Մեղսավորները» ուսումնասիրում է ամերիկյան պատմության քիչ հայտնի գլուխը՝ վամպիրների պատմության միջոցով:
«Ես ուզում եմ աշխարհին ցույց տալ հայ հերոսի»
Հանդիպման կարևորագույն պահերից մեկը Օհանյանի խոստովանությունն էր, որ իր կարիերայի գլխավոր նպատակը համարում է Հոլիվուդում հայկական պատմությունների տարածումը: Նա ներկայումս աշխատում է լայնածավալ գողության մասին ֆիլմ-նախագծի վրա, որտեղ գլխավոր հերոսներից մեկը կլինի հայ: «Ես ուզում եմ Ամերիկային ցույց տալ մի առևտրային ֆիլմ, որտեղ հայ հերոսը իսկապես հիանալի է, խարիզմատիկ և ոգեշնչող: Որպեսզի այն դիտելուց հետո մարդիկ ասեն. «Վա՜յ: Ո՞վ է նա»: Եվ հետո պարզեն. «Նա հայ է»:
«Մեղսավորներ»-ը և ալիգատորները
«Մեղսավորներ» ֆիլմի վրա աշխատանքը նրա կարիերայի ամենադժվարին պահերից մեկն էր: Լուիզիանայի ճահիճներում նկարահանումների ժամանակ ալիգատորը իրականում սողացել է նկարահանման հրապարակ: «Սկզբում ես կարծում էի, որ «ալիգատորը» ինչ-որ կինոսարքավորում է: Բայց պարզվեց, որ դա իսկական ալիգատոր էր»: Սակայն ֆիլմի ամենակարևոր կողմը նրա համար տեխնիկական կողմը չէր: Հիշելով Քուգլերի սցենարի առաջին ընթերցումը՝ Սևը խոստովանեց, որ ֆիլմի վերջին տողն է իրեն ամենաշատը հուզել: «Մենք մի քանի ժամով ազատ էինք»: Նա ասաց, որ հենց այդ պահին է զգացել, որ պատմությունը զարմանալիորեն արձագանք է գտել հայկական փորձառության հետ: «Ինձ համար ազատությունը երաժշտություն է, պար, գինի, ընկերներ»:
«Տասնվեց անվանակա՞րգ: Չի կարող պատահել»
Օհանյանը խոստովանեց, որ թիմը երբեք մրցանակների չի սպասել: Օսկարի անվանակարգերի հայտարարման առավոտը ամբողջ ընտանիքը հավաքվել էր հեռուստացույցի առջև, և պրոդյուսերի հայրը ուշադիր գրի էր առել յուրաքանչյուր անվանակարգը թղթի վրա: Երբ ֆիլմը առաջադրվել էր տասնվեց մրցանակի, Սևը սկզբում չէր կարողանում հավատալ դրան: «Հայրս ասաց. «Սա արդեն տասնվեցերորդ անվանակարգն է»: Ես ասացի. «Դա չի կարող ճիշտ լինել»»: Բայց պրոդյուսերի համար ամենաարժեքավորը մրցանակները չէին: «Այս ճանապարհը ծնողներիս հետ անցնելու հնարավորությունն ինձ համար շատ ավելին էր նշանակում, քան ցանկացած արձանիկ»:
Խորհուրդներ երիտասարդ կինոգործիչներին
Պատասխանելով հանդիսատեսի հարցերին՝ պրոդյուսերը մի քանի խորհուրդ տվեց ձգտող ռեժիսորներին և պրոդյուսերներին: «Կարևորը այն չէ, թե ում ես ճանաչում: Կարևորը այն է, թե ով է քեզ ճանաչում»: Նա խորհուրդ տվեց կարիերա կառուցել քո սերնդի մարդկանց հետ: Հիշելով իր առաջին իրավաբանական աջակցությունը՝ նա նկարագրեց, թե ինչպես է հանդիպել իրավաբանական ֆակուլտետի ուսանողուհի Արինա Հարությունյանին, ով օգնել է իրեն պատրաստել առաջին ֆիլմի փաստաթղթերը, իսկ տարիներ անց դարձել է նրա մշտական փաստաբանը: «Մի՛ փնտրեք ամենահայտնի մասնագետին: Փնտրեք մեկին, ով գտնվում է իր կարիերայի նմանատիպ փուլում: Աճեք միասին»:
«Նախ, բարձրացրեք ինքներդ ձեզ, որպեսզի մի օր կարողանաք բարձրացնել ուրիշներին»
Հանդիպման ավարտին Սև Օհանյանը խոստովանեց, որ իր ամբողջ կարիերան կառուցել է մեկ նպատակով՝ մի օր կարողանալ օգնել ուրիշներին: «Երբ դեռահաս էի, մեզ սովորեցրել էին շատ պարզ գաղափար. նախ բարձրացրեք ինքներդ ձեզ, որպեսզի մի օր կարողանաք բարձրացնել ուրիշներին: Հիմա գալիս եմ, որ վերջապես մոտենում եմ այն պահին, երբ կարող եմ իսկապես օգնել ուրիշներին»: Սև Օհանյանի պատմությունը ոչ միայն Հոլիվուդ ճանապարհորդության պատմություն է, այլև հիշեցում, որ նույնիսկ ամենամեծ միջազգային նախագծերը կարող են սկսվել տնային տեսախցիկից, ընտանիքի աջակցությունից, սեփական համայնքի հավատքից և մի օր այս պարտքը ապագա սերունդներին վերադարձնելու ցանկությունից: