Պապին խօսքը միշտ Հովիւին խօսքն է. Հոգեւոր առաջնորդութեան անսասան սկզբունքը
Հռոմի Պապը, Պետրոսի Յաջորդը, միշտ եղած է հոգեւոր առաջնորդ՝ անկախ անկէ, թէ որ թեմային կը շօշափէ. խաղաղութի՞ւն, պատերա՞զմ, գաղթականներու ընդունելութի՞ւն, թէ արհեստական բանականութեան դարաշրջանին մարդկային մնալու ձեւերը: Այս ճշմարտութիւնը կը մնայ անսասան, նոյնիսկ երբ աշխարհի ամենափոքր պետութեան՝ Վատիկանի ինքնիշխանը կը խօսի միջազգային հարթակներու վրայ:
Ինչո՞ւ Պապին խօսքը քաղաքական չէ
Լատերանեան Դաշնագիրերը, որոնք 1929 թուականին լուծեցին «Հռոմէական Հարցը», Հռոմի Եպիսկոպոսին տուին փոքրիկ, գրեթէ խորհրդանշական աշխարհիկ ինքնիշխանութիւն մը: Սակայն այս իրաւունքը միայն մէկ նպատակ ունի. ապահովել Քահանայապետին բացարձակ ազատութիւնը իր հոգեւոր առաքելութեան մէջ: Անիկա երբեք չի նշանակեր, թէ Պապը կը գործէ իբրեւ քաղաքագէտ:
Պօղոս Զ.-ը, 4 Հոկտեմբեր 1965-ին Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Ընդհանուր Ժողովին իր ելոյթին ընթացքին, յստակօրէն բացատրեց այս մէկը. «Այս հանդիպումը, ինչպէս բոլորդ կը հասկնաք, նշեց պարզ ու վեհ պահ մը: Պարզ, որովհետեւ ձեր դիմաց ունիք ձեզի պէս մարդ մը. Ան ձեր եղբայրն է, եւ ձեր՝ ինքնիշխան պետութիւններու ներկայացուցիչներուդ մէջ, ամենափոքրերէն մէկը, որ օժտուած է նաեւ ինք՝ եթէ կ՚ուզէք մեզ այդպէս նկատել, փոքրիկ, գրեթէ խորհրդանշական աշխարհիկ ինքնիշխանութեամբ մը, որքան որ կը բաւէ իրեն ազատօրէն գործադրելու իր հոգեւոր առաքելութիւնը, եւ հաւաստիացնելու որեւէ մէկը, որ կը յարաբերի իրեն հետ, թէ ինք անկախ է այս աշխարհի ամէն տեսակ ինքնիշխանութենէ»:
Ան աւելցուց. «Ան չունի որեւէ աշխարհիկ զօրութիւն, ոչ ալ ձեզի հետ մրցելու որեւէ յաւակնութիւն. արդարեւ, չունինք խնդրելիք որեւէ բան, ոչ ալ յարուցանելիք հարց մը. եթէ երբեք ունինք արտայայտելիք փափաք մը եւ խնդրելիք արտօնութիւն մը, այդ ալ ձեզի ծառայելն է այն ամենով, ինչ որ Մեզի տրուած է ընել՝ անշահախնդրութեամբ, խոնարհութեամբ եւ սիրով»:
Հոգեւոր առաքելութեան գերակայութիւնը
Քահանայապետին՝ իբրեւ պետութեան գլուխ ունեցած դերին ամէն տեսակ մեծարում կամ չափազանցում կը վնասէ անոր միակ ու իսկական առաքելութեան՝ իբրեւ Տիեզերական Հովիւ: Հովիւ մը, որ կը խօսի կաթողիկէներուն, քրիստոնեաներուն, հաւատացեալներուն եւ բարի կամեցողութիւն ունեցող բոլոր մարդոց՝ միակ նպատակ ունենալով աւետել Աւետարանը, անոր սիրոյ, եղբայրութեան եւ «զինաթափուած ու զինաթափող» խաղաղութեան պատգամը:
Կարդինալ Ճովաննի Պատիստա Մոնթինին՝ ապագայ Պօղոս Զ. Պապը, 10 Հոկտեմբեր 1962-ին Քամփիթոլիումի մէջ ունեցած իր ելոյթին ընթացքին ըսած է. «Այդ ժամանակ էր, որ Քահանայապետութիւնը աննախընթաց թափով վերսկսաւ իր գործառոյթները՝ իբրեւ կեանքի վարդապետ եւ Աւետարանի վկայ, այնպէս որ բարձրացաւ այնպիսի գագաթնակէտի մը Եկեղեցւոյ հոգեւոր կառավարման եւ աշխարհի վրայ բարոյական ճառագայթման մէջ, որպիսին երբեք չէր եղած նախապէս»:
Ե՞րբ Պապը կը խօսի իբրեւ Հովիւ
Երբ Պապը կը պահանջէ, որ մարդկային կեանքը միշտ յարգուի ու պաշտպանուի, երբ կը խօսի խաղաղութեան մասին՝ մտածելով ժողովուրդներու բարօրութեան մասին, երբ կը հրաւիրէ երկխօսութեան եւ բանակցութեան, երբ կը խնդրէ գաղթականները նկատել իբրեւ ընդունելի անձեր, երբ մեզի կը յիշեցնէ, որ աղքատները Աւետարանի կեդրոնը կը գտնուին, երբ կը պաշտպանէ կրօնական ազատութեան իրաւունքը, երբ կը շեշտէ Արարչագործութիւնը պահպանելու կարեւորութիւնը, Պետրոսի Յաջորդը չի խօսիր իբրեւ պետութեան գլուխ: Ան պարզապէս կը հռչակէ Աւետարանը:
Այս ճշմարտութիւնը յատկապէս կարեւոր է մեզի՝ հայերուս համար, որոնք դարեր շարունակ ապրած ենք զանազան կայսրութիւններու եւ պետութիւններու հարկի տակ, եւ որոնց հոգեւոր առաջնորդները միշտ եղած են մեր ժողովուրդի պահապանները: Պապին խօսքը միշտ Հովիւին խօսքն է, եւ այս սկզբունքը կը մնայ անսասան՝ ինչպէս հայ ժողովուրդի հաւատքը: